NOS Radio 1: Ulrike Nagel groeide op in Oost-Duitsland

Zaterdag 3 oktober is het 30 jaar geleden dat Oost en West Duitsland werden herenigd.  Het jaar daarvoor was de muur gevallen, een belangrijk moment natuurlijk in de recente geschiedenis van Duitsland. Journalist Ulrike Nagel vertelt in de uitzending over het leven in Oost-Duitsland, ze groeide er namelijk op. 

Beluister het interview met Jurgen van den Berg.

Ulrike Nagel interview Radio 1
Ulrike Nagel interview Radio 1 met Jurgen van den Berg
Radio-1 interview 30 jaar hereniging Duitsland (2020) Ulrike Nagel als MP3

Achtergrond

Ondertussen bijna dertig jaar geleden herenigden Oost- en West-Duitsland. Toch zijn de demografische ontwikkelingen tussen beide regio’s vandaag erg groot. En het ziet er ook niet naar uit dat dat gaat veranderen, meldt het Berlijnse Instituut voor Bevolking en Ontwikkeling in een nieuwe studie.
Op 3 oktober 1990 werd de Duitse Democratische Republiek (de DDR, ofwel Oost-Duitsland) herenigd met West-Duitsland. Sindsdien is de Duitse bevolking met ongeveer 3,4 miljoen mensen toegenomen. Eind 2019 telde heel Duitsland maar liefst 83,2 miljoen mensen.

Door de Duitse hereniging van 1990 tot één Duitsland werd een einde gemaakt aan de periode van verdeeldheid tussen de voormalige DDR, Duitse Democratische Republiek (Oost-Duitsland) en BRD, Bondsrepubliek Duitsland (West-Duitsland).

Wel zijn de verschillen tussen Oost en West groot. Terwijl de westelijke deelstaten tussen 1990 en 2019 een toename zagen van bijna 5,5 miljoen mensen, zagen de vijf oostelijke staten (Brandenburg, Mecklenburg-Voor-Pommeren, Saksen, Saksen-Anhalt en Thüringen) hun bevolking afnemen met ruim 2 miljoen mensen. Vooral Saksen-Anhalt (de deelstaat ten westen van Berlijn) kende een forse leegloop. Daar is de bevolking in dertig jaar tijd met een vierde gekrompen.

Op de cover van het Jahresbericht zum Stand der deutschen Einheit is de façade van een huis in het Oost-Duitse Görlitz afgebeeld. Links zoals die in de jaren tachtig was: oud en vervallen, een ruïne. Rechts is te zien hoe het huis er nu bijstaat, opgeknapt tot een pronkstuk, beschrijft de nieuwssite tagesschau. Zo toont de bondsregering 30 jaar na de eenwording de situatie in Oost-Duitsland graag.

Jahresbericht zum Stand der deutschen Einheit (2020)
Lees hier het hele Jahresbericht zum Stand der deutschen Einheit (2020) als PDF (12 MB).

Er is veel bereikt, blijkt uit het jaarlijkse rapport over de stand van de Duitse eenheid. Dat werd woensdag, kort voor de viering van 30 jaar Duitse eenwording op 3 oktober, gepresenteerd door Marco Wanderwitz (CDU). Hij is de Ostbeauftragte, de adviseur van de bondsregering voor Oost-Duitsland. “Sommige dingen hebben wat langer geduurd dan gepland. Maar we kunnen op veel gebieden in principe zeggen: eenheid voltrokken, eenheid hersteld, eenheid bereikt.”

De studie meldt dat de migratie van Oost naar West sinds 2015 vrijwel gestopt is. Maar door de leegloop in de jaren 90 werden er te weinig kinderen geboren om de bevolking weer op peil te brengen. Ook migratie vanuit het buitenland heeft dat gat niet kunnen opvullen.

Oost-Duitsers hebben de democratie in 1989 en 1990 voor zichzelf bevochten, maar daarna was het snel gedaan met de inspraak en het mee mogen beslissen. Sinds de eenwording op 3 oktober 1990 gelden de West-Duitse politieke, economische en sociale systemen ook voor Oost- Duitsland. Veel Oost-Duitsers vinden dat ze die ‘opgelegd’ kregen en voelen zich tweederangs burgers. Dat bleek eerder deze maand weer uit een studie van de Duitse denktank de Bertelsmann Stiftung. Zo’n 60 procent van de ondervraagde Oost-Duitsers deelnemers gaf aan dat ze zich tweederangsburgers voelen. West-Duitsers hebben dat gevoel veel minder. Voor Oost-Duitsers is het feit dat ze uit Oost-Duitsland komen nog zeer belangrijk voor hun identiteit, terwijl West-Duitsers hun herkomst als minder relevant ervaren.

Duitsland zoekt ‘gevaarlijke Rambo’ in vakantiegebied

Duitsland is in de ban van de klopjacht op een ‘gevaarlijke Rambo’. De man houdt zich schuil in de bossen van de populaire vakantiebestemming Zwarte Woud. Het gaat om Yves Rausch en is geen onbekende van de politie vertelt Duitsland correspondent Ulrike Nagel in Stax&Toine.

“Hij heeft ze niet overmeesterd. Hij verbleef in een hut in het bos waar hij illegaal zat. De hutbezitter heeft de politie gebeld en gezegd dat er iemand met wapens in zat. De politie ging erop af, vroegen hem zijn wapens uit te leveren. Dat heeft hij ook gedaan, maar hield toch een wapen achter en daarmee bedreigde hij de mannen. De politie was zich bewust dat het om een levensgevaarlijke situatie ging en daarom hebben de vier politieagenten hun wapens neergelegd. Daarna is de verdachte met die wapens vertrokken,” aldus Nagel

 

NPO Radio 1 Stax en Toine
Ulrike Nagel op Radio 1 bij Stax en Toine

Podcast De Dag: ‘Oost-Berlijn was een soort klein paradijsje’

Brandenburger Tor in Berlin 1989

Op 9 november 1989 gebeurde er in Duitsland iets dat de bevolking voor lange tijd onmogelijk hield: de grens tussen Oost en West was er ineens niet meer. De Muur werd doorbroken en vrij reizen was in een klap een feit.

Ulrike Nagel groeide als een gelukkig kind op in Oost-Berlijn. Ze was tien toen het IJzeren Gordijn viel. In De Dag blikt ze terug op die tijd en hoe het was toen ze voor het eerst in West-Berlijn kwam. “Iemand drukte wel vijftig rietjes in mijn handen bij de McDonald’s en zei: ‘die mag je hier gratis meenemen!’.”

NPO Radio 1 logo

De grensovergangen waren dertig jaar geleden dan wel open, de Muur en alles daar omheen stond er nog. Er was in heel Europa maar één bedrijf met een enorme betonknipper die de klus kon klaren en dat was Stolwerk in Breda. Sjef Snelders werd naar Berlijn gestuurd en hij vertelt hoe dat was.

Nieuwegein zoekt nieuwe plek afgebrand Bouwgein (radio-live reportage)

Nieuwegein is op zoek naar nieuwe locaties voor de activiteiten van Stichting Bouwgein.

Het activiteitencentrum aan de Hoveniersweide is vannacht volledig afgebrand, zes maanden nadat de bouwspeeltuin van Bouwgein is heropend.

Burgemeester De Vos heeft vanmorgen direct een bezoek gebracht aan de vrijwilligers van Bouwgein om ze een hart onder de riem te steken.

Bouwgein bood onder meer onderdak aan kinderopvang en buitenschoolse opvang en die faciliteiten moeten zo snel mogelijk op een andere plek worden voortgezet. De politie vermoedt brandstichting.

Radio-reportage Ochtend deel 1
Radio-reportage Ochtend deel 2
Radio-reportage Ochtend deel 3

BRAND IN BOUWGEIN

De melding van de uitslaande vlammen aan de Hoveniersweide kwam rond 4.00 uur vanmorgen binnen. Even voor 5.30 uur had de brandweer het vuur onder controle. Het gebouw van Bouwgein, met zes zalen en een keuken op een totale oppervlakte van 500 vierkante meter, was niet meer te redden. De brandweer liet het gecontroleerd uitbranden.

Ulrike Nagel Radio-reportage Bouwgein live (s'ochtends)

De bouwspeeltuin van Bouwgein werd afgelopen zomer na een grote renovatie heropend. In oktober won de speeltuin een prijs van 10.000 euro in een wedstrijd van de Rabobank voor regionale projecten. In het gebouw was sinds drie weken ook een kinderopvang gevestigd. Ook de naschoolse opvang in het centrum moet op zoek naar nieuw onderdak.

Stichting Bouwgein wordt niet gesubsidieerd door de gemeente en draait voor een groot deel op vrijwilligers en sponsors. Verslaggever Ulrike Nagel sprak vanmorgen bij de brand onder meer met stichtingsvoorzitter Martin Koot, die met andere toegestroomde vrijwilligers verslagen moest toekijken hoe het werk van vijf jaar in vlammen op ging.