Ulrike Nagel bij Pauw en de Wit over de verkiezingen in Sachsen-Anhalt en Ulrich Siegmund
In de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt mochten inwoners vandaag naar de stembus en heel Duitsland kijkt gespannen mee. De radicaal-rechtse AfD stevent af op de beste uitslag ooit en maakt zelfs kans op een absolute meerderheid. Daarmee zou de partij voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog alleen kunnen regeren in een Duitse deelstaat. Waarom is de AfD juist hier zo populair? En wat betekent een mogelijke overwinning voor de Duitse en Europese politiek? We bespreken het met journalist Ulrike Nagel en buitenlandwoordvoerder van D66 Hanneke van der Werf.
De Aanleiding: Monsterscore voor de AfD
De uitzending draait om de opzienbarende verkiezingsuitslag in de Oost-Duitse deelstaat Saksen-Anhalt [00:00:11]. De radicaal-rechtse partij AfD (Alternative für Deutschland) heeft daar onder leiding van lijsttrekker Ulrich Siegmund een ongekende overwinning geboekt met zo’n 44% van de stemmen [00:02:05]. Daarmee is de kans ineens groot dat er voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog weer een radicaal-rechtse partij gaat regeren in Duitsland [00:00:55].
Ulrike Nagel praat over de verkiezingen in Saksen-Anhalt waarbij de AfD groot won.
Inzichten van Ulrike Nagel & Arend Jan Boekestijn
Duitslandkenner Ulrike Nagel, zelf opgegroeid in de regio, schrok van de uitslag omdat deze nog hoger uitviel dan was voorspeld [00:02:05]. Ze omschrijft de enorme verdeeldheid in het gebied: de ene helft van de bevolking is blij in de hoop op verandering, terwijl de andere helft vol verbijstering toekijkt [00:02:18]. Nagel illustreert dit met een appje van haar eigen moeder: *”We schamen ons”* [00:02:12].
Volgens Nagel en journalist Arend Jan Boekestijn spelen de volgende factoren een grote rol bij deze uitslag:
Diepgewortelde frustratie en achterstelling: Veel Oost-Duitsers (de ‘Ossies’) voelen zich sinds de hereniging in 1990 behandeld als tweederangsburgers [00:03:40]. Na de val van de Muur werden topposities, zoals universiteitsdirecteuren, vervangen door West-Duitsers [00:03:54]. Dit gevoel benadeeld te zijn door het Westen zit nog steeds heel diep [00:04:34].
Emotie regeert over feiten: Hoewel het gebied enorm is opgeknapt en de werkloosheid is gedaald van 20% in de jaren ’90 naar 8% nu, zijn mensen dat vergeten en overheerst de wrok [00:05:32]. De AfD wint dan ook niet op basis van argumenten, maar puur op basis van het gevoel van achterstelling [00:03:28].
De paradox van migratie: De kiezers klagen veel over moslims, hoewel die nauwelijks in de regio wonen [00:05:04]. Tegelijkertijd kan de vergrijzende regio niet zonder migranten; zonder de 15% migranten die daar momenteel als arts werken, zou de streek een gigantisch zorgprobleem hebben [00:02:57].
Ulrike Nagel praat over de verkiezingen in Saksen-Anhalt waarbij de AfD groot won.
Zorgen over de Democratie en Geopolitiek
D66-Kamerlid Hanneke van der Werf noemt de uitslag zeer serieus [00:05:57]. Ze waarschuwt dat Duitsland een cruciaal partnerland is, en dat de AfD de Europese samenwerking wil staken en de banden met Rusland juist wil aanhalen [00:06:15]. Ze wijst er ook op dat de partij door inlichtingendiensten deels als extreemrechts wordt bestempeld, inclusief neonazi-banden en Holocaustontkenners [00:16:04].
De discussie over het ‘Cordon Sanitaire’
Tijdens het gesprek wordt verwezen naar Joost Eerdmans (JA21), die eerder die ochtend bepleitte dat partijen het *cordon sanitaire* rondom de AfD moeten opheffen, omdat uitsluiten de partij alleen maar groter zou maken [00:15:50].
Van der Werf verwerpt deze suggestie stellig. Volgens haar normaliseer je de extremistische elementen van de partij als je de deuren openzet voor samenwerking, en schuif je daarmee het hele politieke midden op naar rechts [00:16:55]. Ze trekt een parallel met de Nederlandse politiek: toen de VVD de deur openzette voor de PVV, leidde dit ook direct tot een monsterscore voor de PVV [00:17:19].
Conclusie aan tafel
Het gesprek eindigt met een sombere geopolitieke waarschuwing van tafelgast Mart, die stelt dat Poetin sowieso blij is met deze uitslag [00:17:29]. De steun aan Oekraïne vanuit Europa is cruciaal, en als deze door dit soort verkiezingsuitslagen in grote landen als Duitsland en Frankrijk wankel wordt, heeft niet alleen Oekraïne, maar heel Europa een groot probleem [00:17:46].
